Recently in 36 Category

وضعيت مسيحيت در فرانسه

| No Comments | No TrackBacks


كليساي كاتوليك نقش مهمي را در كشور فرانسه و ذهنيت فرانسوي ايفا كرده و هنوز هم مي‌كند. اين نقش تقريبا ربطي به اهميت واقعيِ اين كليسا يا افول احتمالي آن ندارد. كليساي كاتوليك در تمامي فراز و نشيب‌هاي تاريخ ملي، از زمان كلويس گرفته تا فرانسو‎اي اول ، لويي چهاردهم و ناپلئون، درگير بوده است. تا همين پنجاه سال پيش، اين كليسا يك فرهنگ اخلاقي پايه را به نيمي از كودكان فرانسه انتقال مي‌داد. غسل تعميد، ازدواج مذهبي و مراسم خاكسپاري در حضور متوليانِ كليسا، نقاط عطف زندگي هر كس مطابق با سن و سال او بود، و اين حتي براي كساني كه از نظر فكري، رابطه خود را با كليسا قطع كرده بودند. و تناقض فرانسوي در همين جا نهفته بود كه هر چند كودكي و احساسات اوليه وي به دست كليسا رقم مي‌خورد، اما تفكر او از دو قرن پيش «شكوفا» شده بوده و تا حد زيادي جنبه‌هاي لاييك، خردگرايانه و فلسفي به خود گرفته بود. تا دهة شصت قرن جاري، همزيستي فرهنگ‌ها در فرانسه بدين گونه بوده است: دو نيرو، يعني فرهنگ لاييك و فرهنگ كاتوليك، همانند دو رقيب، رودررو به يكديگر خيره شده‌اند، اما نهايتا تعاملاتِ بين آنها اغلب مثبت بوده است.


وقتي اين دو نامه به دست ما رسيد كه كتاب نامه‎هاي خليل ملكي (تهران: نشر مركز، 1381) زير چاپ بود. اين كتاب را ما تنظيم و ويرايش كرديم و بر آن مقدمه نوشتيم. فقط كارگردآوري نامه چند سال طول كشيد. ولي اصلا از وجود اين دو نامه اطلاع نداشتيم و در نتيجه انتظار آن را نمي‎كشيديم. اما چندي پس از اين كه نامه‎هاي ملكي زير چاپ رفت آقاي دكتر هوشنگ طالع پسرخاله پيروز ملكي اين دو نامه را براي ما فرستاد، با اين كه ايشان از اين كه ما نامه‎هاي ملكي را براي چاپ آماده كرده بوديم بي‎خبر بود.

تجربه تشكيل شوراي شهر در ايران

| No Comments | No TrackBacks


با انجام انتخابات شوراهاي شهر و روستا در اسفند 1377حدود 750 شوراي شهر و بيش از 32 هزار شوراي روستايي در ايران تشكيل شد و با شروع به كار حدود 5 هزار نفر نماينده شوراي شهر و 107 هزار نفر اعضاي شوراهاي روستايي، بزرگترين تجربه فعاليت نهادهاي انتخابي در مديريت‌هاي محلي در تاريخ معاصر ايران آغاز گرديد. تشكيل شوراها پس از گذشت 20 سال از پيروزي انقلاب اسلامي، يكي از دستاوردهاي جنبش اصلاح طلبي در سال‌هاي اخير محسوب مي‌شد وعليرغم ناآشنايي مردم با اهداف ويژه اين نهاد، انتخابات شوراها در يك جو پرهيجان اجتماعي برگزار گرديد. اهميت پروژه شوراها در قياس با ديگر برنامه‌هاي اصلاحي آقاي خاتمي به ويژه در ظرفيت آن از نظر نهادسازي براي توسعه دمكراتيك در سطوح محلي حكومت و در تغييري نهفته است كه در بلند مدت روند دمكراتيك شدن دولت مي‎تواند در نگرش مردم نسبت به نقش خود در اداره جامعه محلي به وجود آورد. اكثر صاحب‌نظران سياسي و اجتماعي در آستانه تشكيل شوراها، از شوراها به عنوان يكي از نهادهاي جامعه مدني ياد كردند و همان طور كه در صفحات بعد به آن خواهيم پرداخت، اين مطلب كه آيا شوراها بخشي از دولت هستند دولت يا متعلق به جامعه مدني، اصلاح‌طلبان را با بلاتكليفي روبرو كرد و موجب شد اعضاي فعال شوراهاي شهر بين ايفاي نقش يك اپوزيسيون درون شهرداري و تحقق تصميم‎گيري و نظارت از پايين در حاكميت محلي سرگردان بمانند.


هر كشوري در پيوند خود با خاطره، يعني گذشته‎اي كه همواره در زمان حال حضور دارد، با آهنگ خاص خود، و ابزارهايي كه در اختيار مي‎گيرد و يا به وي تحميل مي‎شوند، عمل مي‎كند. حكومت‎ها گاه در اثر يك تهاجم خارجي به اين جهت رانده شده يا در اثر ماجرايي داخلي به لرزه درمي‎آيند، هيچ گاه از اين به پرسش كشيدنِ خاطره، صحيح و سالم بيرون نمي‎آيند. زماني كه حكومت‎هايي كه به اين كار دست مي‎زنند، داراي گذشته‎اي مطلقه و حتي استبدادي هستند، و در حال تجربه كردنِ گذار به دموكراسي بازبيني، خاطرات از شدت و حدّت خاصي برخوردار مي‎شود. اين جوامع، بسته به اين كه بخواهند به الزامات دموكراسي پاسخ گويند يا به الزامات محكوميت گذشته‎اي شرم‎آور، دوره بازبيني خاطرات را به انحاء مختلف زندگي مي‎كنند. معمولا آلمان و اسپانيا را به عنوان دو الگوي متضاد از رابطه يك كشور با خاطره جمعي، معرفي مي‎كنند. كشور آلمان، با محكوم شناختن خود در دوران هيتلر، تن به نوعي آزمون مستمرِ احساس گناه از دوران هيتلري‎اش داد؛ در حالي كه اسپانيا، در جريان پديده‎اي كه بايد آن را پديده فراموشي جمعي ناميد، فرانكيسم را تخليه كرد.

آشتي در فراسوي دادرسی‌ها؟

| No Comments | No TrackBacks


چگونه مي‎توان به خشونت پايان داد؟ به ويژه خشونت جمعي كه تمامي يك كشور را ويران كرده است؟ اولين واكنش در مقابل چنين خشونت‎هايي، انجام محاكمه بوده است، يعني همان كاري كه آمريكايي‎ها و متفقين در نورنبرگ كردند. شايد محاكمه با ظاهر جذاب خود، راه‎حلي ساده ـ و حتي ساده‎انگارانه ـ براي پاسخ به پديده‎هاي پيچيده‎اي مانند سنگدلي‎هاي جمعي باشد. نمي‎توانيم بگوييم كه چون محاكمه، ارزش و اعتبار خود را در رسيدگي به جنايت‎هاي مربوط به حقوق عمومي به اثبات رسانده است، پس مي‎تواند با جنايت‎هاي فراگير مانند جنايت عليه بشريت نيز مقابله كند. اين خطر وجود دارد كه محاكمه نه از نظر كيفي و نه از نظر كمي نتواند براي تمامي اعمال ارتكاب شده پاسخ مناسبي بيابد. هوتوهايي كه در سال 1994 زنداني شده بودند، فكر مي‎كردند كه تعدادشان آنقدر زياد است كه اين مسئله فقط با عفو عمومي مي‎تواند خاتمه يابد . به همين ترتيب، چه بسا عدالتِ كيفري بين‎المللي نيز با تحميل ديدگاه خود درباره قانون و محاكمه به عنوان ديدگا‎هي جهانشمول، با اين سرزنش روبرو شود كه در صدد استيلاي فرهنگي است. لذا بجاست كه شيوه‎هاي به كار رفته براي اجراي عدالت، به ويژه در آفريقاي جنوبي و رواندا، مورد بررسي قرار گيرد و در اين راه نبايد در منطق تنگ آيين دادرسي كيفري گرفتار آييم.

مراكش، رويكرد به تاريخ معاصر

| No Comments | No TrackBacks


پس از به قدرت رسيدن محمد ششم درتابستان 1999، مراكش به مرحله‎اي از جنب‎و جوش دموكراتيك وارد شد. ابراهيم صرفتي، مخالف قديمي كه ابتدا بيست سال زنداني شده و از سال 1991 از كشور «اخراج» شده بود، در 30 سپتامبر 1999 به مراكش بازگشت؛ فرزندان مهدي بن‎ بركه كه در سال 1965 ربوده شده و به قتل رسيده بود نيز در اين تاريخ به كشور مراجعت كردند. اين بازگشت‎ها نشان از آغاز روند بازيابي و «ترميم» خاطرات زخم خورده گذشته بود. بركناري ادريس بصري، وزير قدرتمند كشور، در 9 نوامبر 1999، اين امكان را به وجود آورد كه نظام خودكامه اين كشور كه دوران تاخت و تاز آن به گذشته‎اي نه چندان دور برمي‎گشت يكبار ديگر مورد بازبيني قرار بگيرد. شخصيت‎هاي نماديني مانند محمد افكير و مهدي ‎بن ‎بركه برمي‎گشت بار ديگر در يادها زنده شدند. با بررسي‎ و تحقيق درباره سير زندگي و نحوه درگذشت آنها، به بخش اعظمي از تاريخ مراكش در دوران پس از استقلال پي مي‎بريم: استقرار مجدد نظام سلطنتي پس از استقلال در سال 1965، دسته‎بندي‎هايي كه جنبش ملي‎گرايي را شقّه‎شقّه كردند و سرانجام، دوران دهشتناكي كه به «سال‎هاي سُرب» معروف شد و از سال 1965 تا 1975 طول كشيد يعني از مرگ مهدي بن بركه تا زمان «راهپيمايي سبز» در سال 1975 كه مجموعه‎اي كودتاهاي شكست خورده در سال‎هاي 1971 و 1972، ميان اين دو رخ داد. اين دوران پر درد و رنج كه هنوز نيز آثار زخم‎هاي آن پيدا است، ناگهان در خاطرات زنده شد. بسياري از حقايقي كه قطعي پنداشته مي‎شدند، متزلزل گشتند، گفتن برخي سخن‎ها، آزاد شد و بعضي وقايع‎ تاريخي كه در قطعي بودن آنها شكي نبود، زير سئوال رفتند.

بخشش و انتقام بعد از فتح تهران

| No Comments | No TrackBacks


در خلال انقلاب مشروطيت بخشي از طرفداران سلطنت و نظام سنتي حاكم بر جامعه سعي نمودند براي حفظ جايگاه و منافع‎شان به مقابله با مشروطه خواهان بپردازند و بخشي از مشروطه خواهان نيز با تندروي‎هايي به اين نگراني‎ نيروهاي محافظه‎كار دامن زدند. پس از تنش‎هايي كه با اقدام مستبدين در بمباران مجلس و كشتار تعدادي از مشروطه خواهان به نقطه اوج خود رسيد به تدريج و در پي مجموعه‎اي از مقاومت‎هاي مردمي، اين وضعيت تغيير يافت. و بعد از يك سال و اندي در اواخر جمادي‎الثاني 1327 هجري قمري مشروطه خواهان توانستند محمدعلي‎شاه را از سلطنت خلع كرده و او را اخراج كنند.

همه ايران، براي همه ايرانيان

| No Comments | No TrackBacks


گفتگو: آقاي مهندس ادب، شما يكي از 51 نماينده‎اي بوديد كه در شهريور ماه سال 1379 طرحي را به نام طرح عفو عمومي به مجلس شوراي اسلامي ارايه داديد و در عين حال پس از ارائه آن به مجلس، از طريق انجام مصاحبه‎ها و انتشار مقالاتي در دفاع از آن در مطبوعات، نقش فعالي در طرح و بحث بيشتر آن ايفا كرديد. چه زماني به فكر تهيه اين طرح افتاديد و چگونه اين فكر پخته شد و دليل اصليِ خودِ شما براي قدم گذاشتن در اين راه؟
مهندس ادب: بسم‎الله الرحمن الرحيم. اول مي‎خواستم ازهمكاران نشريه گفتگو تشكر كنم كه چنين فرصتي را در اختيار بنده گذاشتيد كه در مورد اين موضوع كه همچنان آن را بسيار مهم مي‎دانم، نظراتم را بار ديگر بيان كنم.

دموكراسي و آشتي ملي

| No Comments | No TrackBacks


مقدمه
اين كه امروز افراد و گروه‏هاي مختلفي كه از افق‏هاي فكري گوناگون مي‏آيند به بيان‏هاي متفاوت، همگي بحث آشتي ملي، وفاق و عفو را پيش مي‏كشند و تدارك زمينة حل و فصل بسياري از مشكلات كشور را منوط به تحقق آن مي‏دانند هر چند از اين امر مثبت حكايت مي‏كند كه تفكرِ خشونت طلبي به ميزان بالايي از جامعه رخت بربسته است، ولي در عين حال اين واقعيت تلخ را نيز بازگو مي‏كند كه كم نيستند كساني كه بر اين نظرند كه جامعة ما امروز در شرايط آشتي ملي به سر نمي‎بَرَد. اينك پرسش آن است كه چرا وضع اين چنين شده است، يعني چرا وفاق و آشتي برقرار نيست؟ در اين مقاله تلاش ما بر اين خواهد بود كه اول به بازبيني واقعه‏اي بپردازيم كه نياز كشور را به آشتي يا وفاقِ ملي، بيش از پيش آشكار ساخت و دولت را ترغيب كرد تا براي آن چاره‏اي بينديشد؛ سپس در ثاني نتيجه‏اي را كه پس از گذشت يكسال از اين فراخوان حاصل شد مورد سنجش قرار دهيم تا بلكه عواملي را شناسايي كنيم كه باعث شد تحولات كشور به سوي چنين زمينه مطلوبي حركت نكند. پيروِ شناسايي اين عوامل و گشودنِ باب بحثي دربارة آنها شايد كه بتوانيم به نكاتي كه باعث تغيير اين روند شوند، واقف شويم.

باب گفتگو

| No Comments | No TrackBacks


آشتي ملي، يك سياست است و به همين اعتبار نيازمند برنامه‏اي همه جانبه براي به ثمر نشستن. فراخواندن معدود افرادي كه به هر دليلي از يكديگر رويگردان شده‏اند به آشتي، آشتي ملي نيست كه نصيحت و گفته‏هايي در بابِ بهتر بودنِ گزينه مهر و آشتي در برابر قهر و دلتنگي كفاف كار را بدهد. آشتي يا وفاق ملي فراخواندن يك ملت است به همزيستي در كنار يكديگر و از اين رو اولين گامِ آن شناسايي اين ملت است همچون ملت، يعني همچون مجموعه‎اي متشكل از افرادي كه همگي از حقوقي يكسان برخوردار بوده و هيچ‎يك از حق ويژه‎اي برخوردار نيست. گام دوم شناسايي چندگانگي موجود، به منزله چهره‎هاي ويژه آن همگانگي است كه در وجود گروه‏ها، سازمان‏ها و تفكرات و بينش‏ها رخ مي‎نمايد. و دست آخر پذيرش يا پذيراندنِ همزيستي اين نهادها است كه به منزله اندام‎هايي كه كاركردشان ساختارمند شدن زمينه پراكنده مردمي است عمل مي‎كنند. مشكلي كه پيشِ روي طراحان برنامه آشتي ملي قرار دارد از جمله از اين مسئله ناشي مي‏شود كه تجارب ما در پذيرش ملت به اين صورت يعني به شكلِ يك پديده متكثر و برخوردار از حقوق برابر بسيار نادر بوده‏اند. صحبت از تاريخ چند هزار سالة ايران نيست، بلكه صحبت از تجارب ما در همين يكصد سال اخير است، يعني از زماني كه تصميم گرفتيم، ملت را به عنوان عنصر اصلي و اساسي مشروعيت بخشي به اقتدار دولت بازشناسيم، يعني از زماني كه با انقلاب مشروطه، مشروعيت دولت و حكومت را مشروط به توافق اكثريت آحاد اين ملت كرديم.

About this Archive

This page is an archive of recent entries in the 36 category.

37 is the previous category.

35 is the next category.

Find recent content on the main index or look in the archives to find all content.