Recently in 39 Category


محمد قائد، دفترچة خاطرات و فراموشي (تهران: طرح‎نو، 1380) 328 صفحه، 2200 تومان

نوسان حاكم بر مطبوعاتِ ايران معاصر، از جمله استمرار دوره‎هايي نسبتاً طولاني از فشار و اختناق و ركودِ متعاقبه، پيامدهاي بسياري به دنبال داشته است. يكي از بارزترينِ اين پيامدها بيانِ الكن و شتابزده‎اي است كه متعاقب گشايش‎هاي گاه و بي‎گاه و گذرا در مطبوعات رخ مي‎نماياند چندان كه بس كم‎شمارند مقالات و نوشته‎هايي كه ارزش دوباره خواندن داشته باشند. محمد قائد روزنامه‎نگار و پژوهشگر صاحب‎نام مطبوعات ايران را مي‎توان يكي از معدود نويسندگان اين عرصه دانست كه نوشته‎هايش هميشه ارزش خواندن دارند.

وقف و مدرنيته در ايران

| No Comments | No TrackBacks


مقبرة امام رضا‌(ع)، موسوم به آستان قدس رضوي، از زمان حكومت صفوي‌ها به اين سو مهم‌ترين مركز زيارتي در ايران بوده است. طي چندين قرن، صدها هزار مؤمن از سراسر ايران حتي شيعياني از هند، پاكستان و عراق كنوني، طبق سنت، بخشي از ثروت خود را براي آستان به ارث گذاشته‌اند تا صرفِ نگهداري مقبره و امور خيريه مربوط به آن شود. بدين ‌ترتيب، اموال وقفي براي امام رضا(ع) به بزرگترين موقوفه در ايران، اگر نگوييم در جهان، تبديل شده است. علاوه بر املاكي كه طي قرن‌ها به آستان تعلق يافته است، زائران هنگام زيارت مبالغي پول نيز به آن اعطاء مي‌كنند.

تأملي در جايگاه و نقش بنياد

| No Comments | No TrackBacks


بعد از پيروزي انقلاب اسلامي در بهمن‌ماه سال 1357، اموال و املاك بر‌جاي‌مانده از سرمايه‌داران، دولتمردان و بنياد پهلوي بلاتصدي و بلاتكليف ماند. امام خميني در حكم تأسيس بنياد مستضعفان، كه اداره و بهره‌برداري از اين مجموعه را بر عهده گرفت، تصريح كردند: «به دولت ابلاغ نماييد كه اين غنايم مربوط به دولت نيست و امرش با شوراي انقلاب است.» ايشان همچنين عمده‌ترين نيازهاي اساسيِ اجتماعي را كه هدف از تأسيس اين نهاد بوده است چنين برمي‌شمرند: اول, رسيدگي به مستمندان، كارگران، و كارمندانِ ضعيف از طريق ايجاد مسكن، كار و زمين؛ و دوم, ايجاد واحدهاي مسكوني براي محرومان.


طرح بحث
تلاش براي استقرار يك دولت كاملاً جديد و ابتكاري كه هم پاسخگوي شعارهاي انقلاب و خواست‌هاي رهبران آن باشد، هم سازگار با موازين اسلامي؛ هم عهده‌دار انسجام و سازماندهيِ ازهم‌گسيختگي‌هاي پس از انقلاب (در جريان جنگ)، و هم مسئول دگرگون كردنِ موازين دولت شاهنشاهي ايران، عامل اصلي ظهور بنيادهاي موازي با دولت در ايرانِ بعد از انقلاب بود. اين تلاش از سويي به تشكيل يك دولتِ متمركزِ نسبتاً بي‎سابقه منجر شد و از سوي ديگر به ايجاد مؤسسات و بنيادهاي خاصي كه بتوانند مسئوليت بخش‌هايي از امور اجتماعي، اقتصادي، نظامي و سياسي را بر عهده بگيرند. اقدامات اصلي پس از انقلاب در اين راستا عبارت بودند از اول، تشكيل مؤسساتي اقتصادي كه مالكيت دارايي‌هاي شاه و دربار و مالكيت سرمايه سرمايه‌داران و مديرانِ گريخته از كشور را به خود منتقل كنند و آنها را اداره كنند؛ دوم، ايجاد سازمان‌هاي نظامي و امنيتي كه از نظر رهبران و مديران دولت جديد قابل‌اعتماد باشند؛ و سوم، ايجاد سازمان‌هايي كه وظايف حمايتي و رفاهي را به نفع مردم محروم، كه انقلاب به نفع آنان موضع‌گيري كرده بود، بر عهده بگيرند

سنجش درانداختن طرحي نو:

| No Comments | No TrackBacks


مقدمه
داگلاس نورث در تعريف نهاد مي‎نويسد: «نهادها قوانين بازي در جامعه‌اند،‌يا به عبارتي سنجيده‌تر قيودي هستند وضع شده از جانب نوع بشر كه روابط متقابل انسان‌ها با يكديگر را شكل مي‌دهند. در نتيجه, نهادها سبب ساختارمند شدنِ انگيزه‌هاي نهفته در مبادلات بشري مي‌شوند،‌چه اين مبادلات سياسي باشند،‌ چه اقتصادي و چه اجتماعي.» هم‌او در تعريف سازمان چنين مي‎نويسد: «سازمان‌ها شامل هيئت‌هاي سياسي ... اقتصادي... اجتماعي ... و آموزشي.... متشكل از گروهي از افرادند كه نيتي مشترك براي دستيابي به اهداف مورد نظر،‌آنها را گردِ هم آورده است. مدل‌سازي سازمان‌ها مساوي است با تحليل ساختارهاي حاكمه و مهارت‌ها... . اين كه چه سازمان‌هايي به وجود آمده‌اند و چگونه در طول زمان تكامل يافته‌اند به طور بنيادي متأثر از چارچوب نهادي است. سازمان‌ها نيز به نوبة خود بر نحوة تكامل چارچوب‌هاي نهادي تأثير مي‌گذارند.»


بيش از دو دهه است كه جنبشي سياسي به سركردگي روحانيون توانسته است استبدادی شاهانه و مجموعه‌اي از پيش‌فرض‎ها درباره مذهب و مدرنيته و توسعه سياسي را واژگون کند. تأسيس جمهوري اسلامي ايران چشم‌انداز سياسي خاورميانه را از ريشه دگرگون كرد و در عمل معلوم شد كه تغيير‌پذيري رژيم روحاني در ايران يكي از شگفت‌انگيز‌ترين ويژگي‌هاي دگرديسي سياسي است، آكنده از شور و هيجان و تنوع. حكومت روحانيون به لحاظ تاريخي هم براي ايرانيان و هم براي جامعه ملل در عصر مدرن پديده عجيبي است. علما تاكنون نسبت به فعاليت سياسي در مجموع دوگانگي چشمگيري از خود نشان داده‌اند و به لحاظ تاريخي نخستين‌بار است كه رهبري سياسي را در دست مي‌گيرند. در واقع، مباني فلسفي جمهوري اسلامي بر تفسيري نو از اعتقادات مذهبي مبتني است كه همچنان برخي از علماي پيشروي ايراني بر سر آن مجادله دارند.

باب گفتگو

| No Comments | No TrackBacks


تحليلگرانِ اقتصادي از هر دو موضعِ چپ و راست، علي‌رغم اختلاف‌نظرهاي جدّي در زمينة مسائل اقتصادي ايران، راجع به يك پيش‌فرضِ اساسي با هم اشتراك‌نظر دارند: هر دو گروه تلويحاً دولتي مستقل را در عرصة اقتصاديْ مفروض گرفته‌اند كه قادر است سياست‌هاي مورد‌نظرش را مستقلانه طراحي و اجرا كند. با اتكا بر اين پيش‌فرضِ ضمني، اغلب دو راهبردِ يكسره متفاوت در گفتار اقتصادي كنوني پيش كشيده مي‌شود: بازارگرايانْ خواهانِ طراحي و اجراي پروژه‌اي به دست دولت براي كاستن از مداخله‌هاي دولتي در اقتصاد هستند و بر اين اساس از پروژة آزادسازي اقتصادي دفاع مي‌كنند، حال‌ آن‌كه مداخله‌گرايانْ خواهانِ طراحي و اجراي برنامه‌اي در راستاي مداخلة گسترده‌تر و در عين حال منطقي‌ترِ دولت در اقتصاد براي جبرانِ شكست‌هاي بازار هستند. در اين ميان كمتر بدين نكتة اساسي توجه مي‌شود كه پيش‌فرضِ‌ ضمنيِ استقلالِ دولت در طراحي و اجراي سياست‌هايش در ايرانِ امروز به عللي گوناگون تا حد زيادي بي‌اعتبار است.

About this Archive

This page is an archive of recent entries in the 39 category.

40 is the previous category.

38 is the next category.

Find recent content on the main index or look in the archives to find all content.